Аңдатпа
Инклюзивті жоғары білім беру жаһандық басымдыққа айналып келеді, алайда университеттерге қолжетімділіктің болуы осал топтардағы білім алушылардың табысты бейімделуіне және оқуын жалғастыруына кепілдік бермейді. Инклюзивті ортада тұлғаның жайлы бейімделу мәселесі тиімді саясаттар мен практикалық шараларды жүйелі талдауды талап етеді. Мақсаты. Тиімді стратегиялар мен сақталып отырған кедергілерді анықтауға баса назар аудара отырып, инклюзивті жоғары білім беру жағдайында білім алушылардың табысты бейімделуін қамтамасыз ететін заманауи тәсілдерге, саясаттар мен шараларға аналитикалық шолу жүргізу. Әдіснама. Шолу эмпирикалық зерттеулерді, әдебиеттерге шолуларды және кейс-стадилерді қамтитын халықаралық жарияланымдарды (2015–2026 жж.) талдаудың жүйелі тәсілін қолдану арқылы жүргізілді. Нәтижелер. Тиімді шаралардың үш негізгі кластері анықталды: дербестендірілген академиялық және психоәлеуметтік қолдау, институционалдық цифрлық қолжетімділік, сондай-ақ осал топтар мен университеттік орта арасында «көпір» қалыптастыратын серіктестік бағдарламалар. Жарияланған саясаттар мен олардың іске асырылуы арасында оқытушылар даярлығының жеткіліксіздігіне, қаржыландырудың фрагменттілігіне және білім алушыларды қабылдауда «тапшылық моделінің» сақталуына байланысты елеулі алшақтық анықталды. Қорытынды. Тиімді бейімделу реактивті шаралардан оқытудың әмбебап дизайны (UDL) қағидаттарын біріктіретін және инклюзияны қосымша жүктеме ретінде емес, білім беру сапасының іргетасы ретінде қарастыратын проактивті институционалдық стратегияға көшуді талап етеді.
Түйін сөздер
инклюзивті жоғары білім беру, білім алушылардың бейімделуі, инклюзия саясаты, оқытудың әмбебап дизайны, цифрлық қолжетімділік, психоәлеуметтік қолдау, білім алушыларды оқуда ұстап қалу, әлеуметтік әділеттілік.