Қазақстанның жоғары оқу орындарындағы әкімшілік персоналды сақтап қалу мәселесі
DOI 10.58319/26170493_2026_3_53
PDF 6 0 Жүктеп алынды 0

Аңдатпа

Зерттеудің мақсаты – Қазақстанның жоғары оқу орындарындағы (ЖОО) әкімшілік персоналды сақтап қалуға әсер ететін негізгі факторларды анықтау болды; бұл персонал санатының кадр ауысымдылығы оның институционалдық тұрақтылық пен қызмет сапасына тигізетін маңызына қарамастан осы уақытқа дейін жеткілікті зерттелмеген. Әдіснамасы – сапалық зерттеу дизайны қолданылды: Астана мен Алматыдағы бір жеке және бір автономды университеттен мақсатты іріктеу әдісімен таңдалған он әкімшілік қызметкермен (жеті әйел, үш ер адам; жұмыс өтілі 1-13 жыл) жартылай құрылымдалған сұхбат жүргізілді. Деректер Херцбергтің екі факторлы теориясына сүйене отырып, индуктивті тақырыптық талдау әдісімен өңделді. Зерттеудің бірегейлігі/құндылығы – Қазақстандағы әкімшілік персоналды сақтап қалу тақырыбы әлі де жеткілікті зерттелмеген; зерттеу аймақтық әдебиетке контекстке сай, практикаға бағытталған деректер қосады, сондай-ақ Херцберг теориясының батыстық емес жоғары білім беру контекстінде қолданылу мүмкіндігін тексереді. Зерттеу нәтижелері – қызметкерлерді сақтап қалуға жалақы, жұмыс жүктемесі, мансаптық мүмкіндіктер, корпоративтік мәдениет, басшылық стилі, ұжымдағы қарым-қатынас, жеңілдіктер, кәсіби даму және жұмыс тұрақтылығы әсер етті. Ең маңызды фактор ретінде мансаптық өсу анықталды, бұл Херцбергтің мотиваторлар туралы тұжырымымен сәйкес келеді, ал жалақы кейбір жағдайларда гигиеналық фактор да, тікелей мотиватор да қызметін атқарды, бұл бастапқы теорияға толық сыймайды. Жас қызметкерлер жалақы мен мансаптық өсуге басымдық берсе, тәжірибелі қызметкерлер жайлылық пен тұрақтылыққа басымдық берді. Автономды университет неғұрлым дамыған ресми жеңілдіктер пакетін ұсынғанымен, бюрократиялық мәдениетке ие болды; жеке университет икемділік пен бейресми қарым-қатынасты ұсынғанымен, құрылымдық қолдауы әлсіз болды. Нәтижелер Қазақстан ЖОО-ларындағы персоналды сақтап қалу стратегиялары қызметкердің мансаптық кезеңі мен оқу орнының түрін ескеруі қажет екенін, ал персоналды басқару қызметі тек қабылдау мен жұмыстан босату кезеңдерімен шектелмей, еңбек қатынастарының барлық кезеңінде тұрақты әрі проактивті рөл атқаруы тиіс екенін көрсетеді.

Түйін сөздер

әкімшілік персонал; персоналды сақтап қалу; кадр ауысымдылығы; жоғары оқу орындары; Қазақстан; Херцбергтің екі факторлы теориясы; сапалық зерттеу

Шығарылым:

Авторлар туралы