Жаһандық энергетикалық өзгерістер жағдайында мұнай-газ компанияларын стратегиялық басқаруға ESG-факторларын интеграциялау Уралова А. Ш., Саймагамбетова Г. А., Увакбаева Г. Б. қ., Есбергенова Б. М.
DOI 10.58319/26170493_2026_2_45
PDF 5 0 Жүктеп алынды 0

Аңдатпа

Мақалада жаһандық энергетикалық өтпелі кезең жағдайында және тұрақты даму талаптарының күшеюі аясында Қазақстанның мұнай-газ компанияларының даму стратегияларына ESG-факторлардың (экологиялық, әлеуметтік және басқарушылық) ықпалына қатысты өзекті мәселелер қарастырылады. Халықаралық ESG стандарттарының енгізілуі, инвестициялау критерийлерінің өзгеруі және экологиялық нормалардың қатаюы салалық кәсіпорындардың корпоративтік басымдықтарын, операциялық процестерін және ұзақ мерзімді жоспарларын қалай өзгертіп жатқанына ерекше назар аударылады. Сонымен қатар декарбонизация, энергия тиімділігі, әлеуметтік жауапкершілік және корпоративтік басқарудың ашықтығы сияқты факторлардың компаниялардың халықаралық нарықтардағы бәсекеге қабілеттілігіне әсері талданады. Зерттеудің мақсаты – Қазақстанның мұнай-газ компанияларының стратегиялық дамуына ESG тәсілдерінің әсер ету дәрежесі мен механизмдерін анықтау, сондай-ақ саланың тұрақты дамудың жаңа талаптарына бейімделуінің негізгі бағыттарын анықтау. Әдістемелік тәсіл ішкі және сыртқы сипаттамаларды зерттеуді, сондай-ақ ESG стандарттарын кешенді талдауды, мұнай-газ компанияларының корпоративтік есептілігін бағалауды, стратегиялық және SWOT талдауды қамтиды. Бұл ESG өзгерістерінің векторларын анықтауға мүмкіндік берді. Мақаланың міндеттері ұлттық ерекшеліктерді ескере отырып, мұнай-газ кластерін дамыту стратегиясына ESG әсерін негіздеу және инвестициялық тартымдылықты арттыруға бағытталған практикалық тәсілдерді анықтау болып табылады. ESG тәсілдерін енгізу мұнай-газ компаниялары үшін тұрақтылықтың маңызды басымдығына айналуда. Даму жолдары негізделген: инновацияларды енгізу, көміртегі ізін азайту, корпоративтік басқаруды жетілдіру және әлеуметтік жауапкершілікті арттыру. ESG трансформациясы сыртқы ортаның талабы ғана емес, сонымен қатар компаниялардың тиімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін арттыру құралы болып табылады деген қорытындыға келеді.

Түйін сөздер

ESG; тұрақты даму; мұнай-газ компаниялары; корпоративтік стратегия; декарбонизация; корпоративтік басқару; энергияға көшу.

Шығарылым: №2(43)/2026

Авторлар туралы

Уралова Алия Шынтасовна

Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің «Экономика және қаржы» кафедрасының докторанты; Ақтау, Қазақстан, e-mail: a.uralova88@gmail.com , https://orcid.org/0000-0003-1322-1796  

Саймагамбетова Гаухар Амангельдиевна

Ш.Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің қауымдастырылған профессор  «Менеджмент» кафедрасцы, экономика ғылымының кандидаты Актау  Қазақстан, e-mail: gauhar1973@mail.ru, Orcid: https://orcid.org/0000-0002-7634-5166

Увакбаева Гауһар Бөдес қызы

экономика ғылымдарының кандидаты, PhD Әль-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан. kcn.alym@mail.ru ORSID ID: 0009-0008-6287-4121
 

Есбергенова Бибигуль Майлашевна

Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің «Экономика және қаржы» кафедрасының аға оқытушысы; Ақтау қ, Қазақстан,e-mail: bibigul.yesbergenova@yu.edu.kz